शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे) – उद्धव ठाकरे यांच्या नेतृत्वाखालील शिवाजी महाराजांची सेना; संक्षेप: SS (UBT)) हा हिंदुत्वाधारित, मराठी प्रादेशिकतावादी व राष्ट्रवादी राजकीय पक्ष आहे. या पक्षाची स्थापना २०२२ मध्ये महाराष्ट्राचे माजी मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांच्या नेतृत्वाखाली करण्यात आली.
मूळ शिवसेनेपासून वेगळ्या झाल्यानंतर निवडणूक आयोगाने या पक्षाला ‘मशाल’ (Flaming Torch) हे नवीन निवडणूक चिन्ह दिले. २०२२ मधील महाराष्ट्रातील राजकीय संकटानंतर शिवसेनेत फूट पडली आणि दोन वेगवेगळे गट अस्तित्वात आले. यातील एक गट उद्धव ठाकरे यांच्या नेतृत्वाखालील शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे) तर दुसरा गट एकनाथ शिंदे यांच्या नेतृत्वाखालील बाळासाहेबांची शिवसेना असा आहे.
स्थापना व फूट
२०२२ मध्ये एकनाथ शिंदे यांनी शिवसेनेत बंड पुकारले. त्यांना शिवसेनेच्या बहुसंख्य आमदारांचा पाठिंबा मिळाल्याने त्यांनी उद्धव ठाकरे यांच्या नेतृत्वाखालील गटापासून वेगळे होत भारतीय जनता पक्षाच्या मदतीने महाराष्ट्र सरकार स्थापन केले. या सरकारमध्ये एकनाथ शिंदे मुख्यमंत्री तर देवेंद्र फडणवीस उपमुख्यमंत्री झाले. या राजकीय घडामोडींनंतर शिवसेनेचे दोन स्वतंत्र पक्ष तयार झाले.
निवडणूक आयोगाचा निर्णय
१७ फेब्रुवारी २०२३ रोजी भारताच्या निवडणूक आयोगाने एकनाथ शिंदे गटालाच अधिकृत शिवसेना म्हणून मान्यता दिली. या निर्णयाविरोधात उद्धव ठाकरे यांनी सर्वोच्च न्यायालयात याचिका दाखल केली आहे. निवडणूक आयोगाने शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे) पक्षाला विधानसभा पोटनिवडणुकांपर्यंत ‘मशाल’ चिन्ह वापरण्याची परवानगी दिली. आधी दिलेले चिन्ह आईस्क्रीमसारखे दिसत असल्याचा आरोप झाल्यानंतर त्यात बदल करून ते अधिक मशालीसारखे करण्यात आले.
आघाड्या व युती
- २६ ऑगस्ट २०२२ रोजी पक्षाने संभाजी ब्रिगेडसोबत युती जाहीर केली. संविधान वाचवणे आणि प्रादेशिक अस्मिता जपणे हा या युतीचा उद्देश असल्याचे सांगण्यात आले.
- २३ जानेवारी २०२३ रोजी प्रकाश आंबेडकर यांच्या नेतृत्वाखालील वंचित बहुजन आघाडी (VBA) सोबत युतीची घोषणा करण्यात आली.
- मात्र २३ मार्च २०२४ रोजी प्रकाश आंबेडकर यांनी वंचित बहुजन आघाडीने ही युती संपवण्याचा निर्णय जाहीर केला.
प्रमुख नेते
- उद्धव बाळासाहेब ठाकरे – संस्थापक व राष्ट्रीय अध्यक्ष, महाराष्ट्राचे माजी मुख्यमंत्री
- अरविंद सावंत – लोकसभेतील नेते
- संजय राऊत – राज्यसभेतील नेते
- अजय चौधरी – माजी गटनेते, महाराष्ट्र विधानसभा
- अंबादास दानवे – माजी विरोधी पक्षनेते, महाराष्ट्र विधान परिषद
- आदित्य ठाकरे – महाराष्ट्र विधानसभा सदस्य, माजी कॅबिनेट मंत्री
