जनवृत्त टीम | दिनांक: 24 जुलै 2025 : महाराष्ट्राच्या मातीमध्ये छत्रपती शिवाजी महाराजांचे पराक्रम आणि स्वराज्य स्थापनेची गाथा खोलवर रुजलेली आहे. या पराक्रमाची जिवंत साक्ष म्हणजे गडकिल्ले जे इतिहास, शौर्य आणि रणनीती यांचे प्रतीक आहेत. चला, अनुभवूया असा एक अद्वितीय प्रवास — महाराष्ट्रातील टॉप 10 किल्ल्यांचा, जे शिवाजी महाराजांच्या जीवनातील ऐतिहासिक टप्पे ठरले.
1. राजगड किल्ला (पुणे)
राजगड हा शिवाजी महाराजांचा पहिला राजधानीचा किल्ला. 26 वर्षांहून अधिक काळ त्यांनी येथे वास्तव्य केलं. किल्ल्याचे मजबूत तटबंदी, बालेकिल्ला आणि इतिहासातले अनेक युद्ध येथे झाले.
2. तोरणा किल्ला (पुणे)
तोरणा किल्ला म्हणजे शिवाजी महाराजांच्या स्वराज्याची सुरुवात! 1646 मध्ये अवघ्या 16 वर्षांचे असताना त्यांनी हा किल्ला जिंकला आणि त्याला “प्रचंडगड” हे नाव दिलं.
3. प्रतापगड किल्ला (सातारा)
अफझल खानाशी झालेलं ऐतिहासिक युद्ध याच किल्ल्याच्या पायथ्याशी घडलं. प्रतापगड म्हणजे राजकारण, युध्दनीती आणि विजयाचे उत्तम उदाहरण आहे.
4. सिंहगड किल्ला (पुणे)
तानाजी मालुसरे यांचा बलिदान गाथा जिथे कोरलेली आहे तो सिंहगड! “गड आला पण सिंह गेला” हे वाक्य आजही जनतेच्या मनात आहे.
5. रायगड किल्ला (रायगड जिल्हा)
शिवाजी महाराजांचे राज्याभिषेक याच किल्ल्यावर झाला. रायगड म्हणजे स्वराज्याचे हृदयस्थान. आजही लाखो पर्यटक येथे दर्शनासाठी येतात.
6. विजयदुर्ग किल्ला (सिंधुदुर्ग)
अरबी समुद्रात असलेला हा जलदुर्ग शिवाजी महाराजांच्या नौकादल सामर्थ्याचे प्रतीक आहे. इंग्रज, पोर्तुगीज यांनाही याचा धसका होता.
7. पन्हाळा किल्ला (कोल्हापूर)
शिवाजी महाराजांचा आदिलशाहीपासून बचाव करताना “घनघोर पावसातला पन्हाळा” महत्त्वाचा ठरला. तिथली “पिवळ्या सोंड्याची वाट” प्रसिद्ध आहे.
8. सिंधुदुर्ग किल्ला (मालवण)
समुद्रात उभारलेला हा किल्ला म्हणजे शिवाजी महाराजांच्या नौदल शक्तीची जिवंत साक्ष. येथे आजही त्यांच्या तळहाताची ठसा पाहायला मिळतो.
9. हरिहर किल्ला (नाशिक)
खडतर चढाई, 90 अंशातील पायऱ्या आणि थरार देणारी चढण — हा किल्ला दुर्गप्रेमींसाठी पर्वणीच आहे. शिवाजी महाराजांनी यालाही संरक्षणदृष्ट्या महत्त्व दिलं.
10. अजिंक्यतारा किल्ला (सातारा)
साताऱ्याचे रक्षण करणारा हा किल्ला पेशव्यांच्या काळातही महत्त्वाचा होता. शिवाजी महाराजांच्या स्वराज्य स्थापनेत याची मोठी भूमिका होती.
